Persberichten

Jarenlange groei van hypothecair krediet verzwakt in 2004

VCB ziet rentegevoelige woningbouw bedreigd

De laatste jaren vond een rush op hypothecaire kredieten plaats. De belangrijkste Belgische banken spraken zopas van een stijging met 30%. Maar volgens de Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) is deze rush nu achter de rug. De woningbouw is nu veel rentegevoeliger dan voorheen. Zodra de hypotheekrente weer gaat stijgen, is het dus onherroepelijk gedaan met de forse groei van de woningbouw.

De statistieken van de Beroepsvereniging van het Krediet bevestigen de stijgende tendens die de belangrijkste Belgische banken zopas hebben bekend gemaakt. Volgens deze statistieken zijn de hypothecaire kredieten voor aankopen en bouwwerken van 2000 tot 2004 zelfs met 60% gestegen. Maar de VCB heeft wel vastgesteld dat deze hypotheekleningen vorig jaar nog maar met 3% zijn toegenomen.

Volgens de statistieken van de Beroepsvereniging van het Krediet steeg het hypothecair krediet van 2000 tot 2004 met 99% voor verbouwingen, met 67% voor aankopen, met 60% voor nieuwbouw en met bijna 50% voor aankopen met verbouwingen. Door de daling van de hypotheekrente hebben gezinnen tijdens de afgelopen jaren veel meer kapitalen kunnen ontlenen dan voorheen om een woning of bouwterrein aan te kopen of om een nieuwe woning of appartement te laten bouwen of verbouwen.

Vooral de appartementsbouw heeft hiervan geprofiteerd. In Vlaanderen is de bouw van nieuwe appartementen sedert 2000 dan ook het snelst gestegen, met bijna 20%. In diezelfde periode steeg het aantal vergunningen voor woningrenovaties met bijna 15% en het aantal vergunningen voor nieuwe eengezinswoningen met haast 9%.

Maar er zijn aanwijzingen dat de vraag naar hypothecair krediet momenteel verzwakt. Zo is het hypothecair krediet voor nieuwbouw en verbouwingen in 2004 gedaald in vergelijking met 2003. Aanvragen voor hypotheekkredieten hebben vooral betrekking op aankopen van woningen en terreinen. Het is volgens de VCB verontrustend dat het hypothecair krediet voor aankopen in 2004 slechts met 5,6% is toegenomen in vergelijking met 2003.

VCB-enquêtes hebben aangetoond dat aankopen van terreinen tot nieuwbouw en aankopen van woningen doorgaans tot renovatiewerken leiden. Dat de omvang van de hypotheekleningen voor aankopen verzwakt, kan dus een verzwakking van de toekomstige woningbouwactiviteit inleiden.

Vooralsnog zijn de orderboeken van de woningbouwers goed gevuld. Ten gevolge van de gestegen vraag zijn de prijzen voor bouwterreinen en bestaande woningen toegenomen. De extra ontleningsmogelijkheden die de lage hypotheekrente jarenlang heeft geboden, hebben ervoor gezorgd dat de particulier deze hogere prijzen ook konden betalen. Daardoor hebben zij zich eveneens extra comfort kunnen veroorloven. Momenteel is het nog altijd een bijzonder geschikt moment om voor aankopen en bouwwerken een hypothecaire lening aan te gaan.

Doordat gezinnen steeds meer lenen – niet alleen voor de woning zelf maar ook voor hun bouwterrein – is de woningbouwactiviteit veel rentegevoeliger geworden. Zodra de hypothecaire rente weer gaat stijgen, zal zij nefaste gevolgen hebben voor alle facetten van de woningbouw.

In Vlaanderen wordt het afbetalingsrisico voor een hypothecaire lening gelukkig gedekt door de verzekering gewaarborgd wonen. Dit is een verzekering die de Vlaamse overheid gratis ter beschikking stelt en voor de meeste gezinnen toegankelijk is. De verzekering neemt in het geval dat de kostwinner(s) onvrijwillig werkloos worden, onder bepaalde voorwaarden een deel of de volledige maandelijkse aflossing op zich. De Vlaamse overheid moet dit gratis verzekeringssysteem verder versterken.

Maar daarnaast moet de overheid zich hoeden voor maatregelen die de kostprijs van bouwterreinen en woningen gaan opdrijven, bijvoorbeeld door het aansnijden van bouwterreinen af te remmen. De combinatie van een lagere rente met bouwkostverhogende overheidsmaatregelen zal de bouwsector immers heel zuur opbreken.

Marc Dillen
Directeur-generaal Vlaamse Confederatie Bouw